Voyager 1 rekord masofaga yetadi, Apple xizmatlari o'chdi va yana 7 yangilik
Bugun koinotda kichik tarixiy lahza bo'ladi: 49 yil oldin uchirilgan Voyager 1 Toshkent vaqti bilan 15:16 da Yerdan bir yorug'lik kuni uzoqlikka yetadi. Yerda esa kecha Apple'ning iCloud va App Store'i bir necha soat o'chib qoldi, Java dunyosida esa Log4Shell'ni eslatadigan yangi zaiflik chiqdi. Xiaomi o'zining eng qimmat telefonlarini Yevropaga olib keldi, Google esa AI agentini bepul qildi.
Bugun postda:
- Voyager 1 bir yorug'lik kuni masofasiga yetadigan birinchi kosmik apparat bo'ladi
- Apple'ning iCloud, App Store va Apple Pay xizmatlari soatlab ishlamadi
- Java4Shell: OpenJDK'dagi zaiflik Jenkins, Jira va Confluence'ni xavf ostida qoldirdi
- Xiaomi 18 Pro va 18 Pro Max Yevropada €1 399 dan sotiladi
- Gemini Tasks 6 ta davlatda bepul bo'ldi
- Meta Instagram DM'lari uchun alohida Direct ilovasini sinayapti
- Yaponiyaning Fugaku superkompyuteri buzilib, o'chirib qo'yildi
- Isomorphic Labs $5 mlrd yig'di
- Flipper One Kickstarter'da: $399 lik cho'ntak Linux kompyuteri
1. Voyager 1 bugun Yerdan bir yorug'lik kuni uzoqlikka yetadi

Bugun yuborilgan "salom" Voyager 1'ga ertaga shu payt yetib boradi. Javobi esa yana bir sutkadan keyin keladi.
NASA hisobiga ko'ra, 18-noyabr UTC bo'yicha 10:16:07 da (Toshkentda 15:16:07) Voyager 1 Yerdan bir yorug'lik kuni, ya'ni taxminan 25,9 mlrd km uzoqlikda bo'ladi. Yorug'lik yoki radiosignal bu masofani roppa-rosa 24 soatda bosib o'tadi. Insoniyat yasagan birorta apparat hali bunchalik uzoqqa bormagan. Shu paytda apparat bilan aloqani NASA Deep Space Network'ning Madriddagi stansiyasi ushlab turadi.
Voyager 1 1977-yil 5-sentyabrda Kanaveral burnidan uchirilgan, ya'ni bugun u 49 yil 2 oy 11 kundan beri yo'lda. Aslida uni faqat Yupiter va Saturnni o'rganish uchun yasashgan edi: u Saturn halqalari va Titan yo'ldoshi yonidan uchib o'tib, keyin Quyosh tizimi tekisligidan yuqoriga, chetga chiqib ketdi. 2012-yilda esa yulduzlararo fazoga chiqqan birinchi apparat bo'ldi. Hozir u Yerdan qaraganda Ilon eltuvchi (Ophiuchus) yulduz turkumi tomon ketyapti.
Apparat hali ham ishlayapti, lekin qiyinchilik bilan. Ikkala Voyager ham radioizotop generatoridan quvvat oladi: boshida har birida taxminan 470 vatt bo'lgan, har yili quvvat 4 vattga yaqin kamayadi. Shuning uchun muhandislar yillar davomida asboblarni birma-bir o'chirib kelmoqda. NASA ular qachongacha ishlashi haqida yangi baho bermagan. 2022-yilda JPL'dan Suzanne Dodd ular 2030-yillargacha ishlashi mumkinligini aytgan edi.
Yarim asr oldingi texnika hamon ma'lumot jo'natyapti, bu o'zi alohida mo''jiza. NASA bu sanani "Curious Universe" podkastida va maxsus posterlar bilan nishonlayapti. Missiyaning 50 yilligi esa 2027-yil avgust–sentyabrda bo'ladi.
Keyingi "bekat" esa uzoq: apparat taxminan 40 000 yildan keyin Gliese 445 yulduzidan 1,7 yorug'lik yili masofada o'tadi. Shoshilmasak ham bo'ladi.
Manba: NASA Science, NPR, Kun.uz
2. Apple xizmatlari soatlab ishlamadi, sabab ichki update

Kecha kechqurun iPhone'ingiz to'satdan iCloud'dan chiqarib yuborgan bo'lsa, gap sizda emas edi.
17-noyabr kuni AQSH sharqiy vaqti bilan 11:40 atrofida (Toshkentda 21:40) Downdetector'da Apple xizmatlari bo'yicha shikoyatlar keskin ko'paydi. Apple'ning System Status sahifasida iCloud Account & Sign In "barcha foydalanuvchilar" uchun nosoz deb ko'rsatildi. Keyin ro'yxatga App Store, Apple Music, Apple Pay, AppleCare, iCloud Mail, iCloud.com va Apple School Manager qo'shildi. Odamlar ilova yuklay olmadi, ba'zilar yangi sotib olgan iPhone'ini aktivlashtira olmadi. Dasturchilar uchun App Store Connect va Xcode Cloud ham ishlamadi.
Apple bu hujum emasligini tezda aytdi:
"Many of our systems are back up and running after an internal update caused some outages this morning." — Apple
Ya'ni, muammoga kompaniyaning o'zi chiqargan ichki update sabab bo'lgan. TechCrunch'ga ko'ra, AQSH vaqti bilan soat 18:00 ga kelib status sahifasidagi hamma nosozliklar "hal qilindi" deb belgilandi, lekin dasturchilar xizmatlari oddiy foydalanuvchilarnikidan kechroq tiklandi. Shu hafta Microsoft 365 ham soatlab o'chgan edi, endi esa Apple. Bulut qanchalik ishonchli bo'lmasin, bitta noto'g'ri update millionlab qurilmaga bir zumda yetib boradi.
Manba: TechCrunch, 9to5Mac
3. Java4Shell: OpenJDK'dagi zaiflik Jenkins, Jira va Confluence'ni ochib qo'ydi

Log4Shell'dan besh yil o'tib, Java serverlari egalari yana shoshilinch patch qo'yadigan bo'ldi.
Calif kompaniyasi 17-noyabr kuni Java4Shell (CVE-2026-114938) nomli zaiflikni e'lon qildi. Xato OpenJDK'ning Base64 decoder'ida, aniqrog'i AVX-512 instruksiyalari bilan tezlashtirilgan assembler kodida. Maxsus tuzilgan Base64 matn heap xotirasini buzib yuboradi: bu ma'lumot sizishiga yoki masofadan kod bajarishga (RCE) olib keladi. PoC uchun 64 ta "A" harfi va oxirida "=" kifoya. Calif zaiflikka CVSS 4.0 bo'yicha 9,2 (critical) baho berdi, Oracle esa CVSS 3.1 bo'yicha 8,1 deb baholadi.
Xavf ostida OpenJDK 17.0.6 va undan yangi versiyalar, ulardan yig'ilgan Oracle Java SE, Amazon Corretto, Eclipse Temurin, Microsoft Build of OpenJDK, Azul Zulu, Red Hat OpenJDK kabi distributivlar bor. Shart bitta: server AVX-512 VBMI'ni qo'llaydigan x86-64 protsessorda ishlashi kerak. Bular Ice Lake'dan boshlab Intel Xeon'lar va Zen 4 va undan yangi AMD EPYC/Ryzen'lar. ARM64 serverlarga ta'sir qilmaydi. Calif standart sozlamalarda Keycloak, Jira, Confluence, JFrog Artifactory, Jenkins va PingFederate'da login'siz RCE qilib ko'rsatdi. Kafka, Solr, Elasticsearch, Gerrit va Spinnaker'da esa login bilan.
Qiziq tomoni, zaiflikni tadqiqotchi Quang Luong OpenAI Codex bilan topgan: xatoni bir soatda, ishlaydigan exploit'ni yana ikki soatda yasagan, sarflangan tokenlar $200 dan oshmagan. Oracle 17-noyabrdagi Critical Patch Update'da patch chiqardi (unda jami 655 ta zaiflik yopilgan), Amazon ham Corretto'ni yangiladi. Darhol yangilab bo'lmasa, Calif vaqtinchalik shunday JVM flag'larini tavsiya qiladi:
# Tezlashtirilgan Base64'ni o'chirish
java -XX:-UseBASE64Intrinsics -jar app.jar
# Yoki AVX-512'ni butunlay o'chirish (faqat x86-64'da, ARM'da JVM ishga tushmaydi)
java -XX:UseAVX=2 -jar app.jar
Universal exploit yo'q, har bir ilova uchun alohida zanjir kerak. Lekin AI agentlar bunday zanjirlarni tez yasayotganini hisobga olsak, Java runtime'ni yangilashni ertaga qoldirmagan ma'qul.
Manba: BleepingComputer, Calif, Qualys
4. Xiaomi 18 Pro va 18 Pro Max global bozorga chiqdi: narxi €1 399 dan

Bu 16-noyabrdagi yangilikning davomi: Xiaomi Parijdagi tadbirda 18 Pro seriyasini Xitoydan tashqarida rasman taqdim etdi. Yaxshi xabar ham, yomoni ham bor.
Yaxshisi, telefonlarga Xitoy versiyasidagi hamma "fishka"lar kelgan. Ikkalasida ham orqada 120 Hz'li ikkinchi ekran (18 Pro'da 2,7 dyuym, Pro Max'da 2,9 dyuym) va Samsung'nikiga o'xshash Privacy Display bor: ekranni yon tomondan qaraganlardan yashiradi, old kamera esa kimdir ekraningizga mo'ralasa ogohlantiradi. Kameralar ikkalasida ham 200 MP asosiy va 200 MP 3,2x telefoto, 50 MP ultrawide va 50 MP selfi. Pro Max'ning asosiy sensori LOFIC texnologiyasi bilan dinamik diapazonni kengaytiradi.
Yomoni esa batareya va narx. Global versiyalarda batareya kichikroq: 18 Pro'da 7 000 o'rniga 6 000 mAh, Pro Max'da 8 500 o'rniga 7 050 mAh. Xiaomi buning sababini tushuntirmadi.
| Xiaomi 18 Pro | Xiaomi 18 Pro Max | |
|---|---|---|
| Chip | Snapdragon 8 Elite Gen 6 | Snapdragon 8 Elite Extreme Gen 6 |
| Ekran | 6,4" LTPO OLED, 120 Hz | 6,9" LTPO OLED, 120 Hz |
| Batareya | 6 000 mAh | 7 050 mAh |
| Quvvatlash | 90 W simli, 50 W simsiz | 100 W simli, 50 W simsiz |
| 12/256 GB | €1 399 | €1 599 |
| 12/512 GB | €1 599 | €1 799 |
Telefonlar qora, ko'k, qizil va oq ranglarda chiqadi. Har bir mamlakatda sotuv qachon boshlanishi hali aytilmadi. €1 399 dan boshlanadigan narx Xiaomi endi "arzon flagman" brendi emasligini yana bir bor ko'rsatdi.
Manba: Android Authority, Beebom
5. Gemini Tasks bepul bo'ldi: AI endi siz uchun qo'ng'iroq qiladi

Google AI agentini pullik obunadan chiqarib, hammaga ochdi.
Gemini ilovasida endi Chat'dan tashqari Tasks rejimi bor. Bu shunchaki savolga javob bermaydi, ishni o'zi bajaradi: bizneslarga qo'ng'iroq qilib uchrashuv belgilaydi, Google Pay orqali xarid qiladi, kerak bo'lsa saytlarga kiradi. Bu funksiya may oyida Gemini Spark nomi bilan chiqqan va faqat pullik obunachilar uchun edi. 17-noyabrdan boshlab Tasks yangi Gemini 4 Hydrogen modeli ustida AQSH, Yaponiya, Janubiy Koreya, Kanada, Avstraliya va Hindistonda bepul. Google buni "yuzlab million" odamga yetib boradigan rollout deb atadi.
Lekin eng qiziq qismi, ya'ni qo'ng'iroq, to'lov va SMS hamda email orqali topshiriq berish hozircha faqat AQSHda. 9to5Google'ga ko'ra, xariddan oldin limit qo'yish mumkin, Gemini esa "Buy" tugmasini bosishdan oldin tasdiq so'raydi. O'zbekiston bu ro'yxatda yo'q, shuning uchun bizda hozircha oddiy Chat rejimi bilan qanoatlanamiz.
Manba: TechCrunch, 9to5Google
6. Meta Instagram DM'lari uchun alohida Direct ilovasini sinayapti

Instagram'ni faqat yozishish uchun ochadiganlar uchun Meta alohida ilova qildi.
Yangi Direct ilovasi hozircha Turkiya va Tailandda Android va iOS uchun sinovda. Ilova Instagram'ning DM bo'limini to'liq takrorlaydi: reaksiyalar, ovozli xabarlar, chat ichida chizish uchun Draw, profil tepasidagi Notes, stikerlar va chat fonlari. Eng katta farqi, Direct'dan Instagram akkauntisiz ham foydalanish mumkin: email yoki telefon raqami bilan ro'yxatdan o'tasiz. Instagram login'i bilan kirsangiz, yozishmalar ikkala ilova o'rtasida sinxronlanadi.
Xavfsizlik bo'yicha sizga faqat kontaktlaringiz va tanishlaringiz yoza oladi. O'smirlar uchun Instagram Teen Accounts'dagi cheklovlar amal qiladi, ota-onalar esa farzandi kim bilan yozishayotganini ko'rishi va kunlik limit qo'yishi mumkin. Meta boshqa davlatlarga qachon chiqarishini aytmadi. Tarixni eslasak, Instagram 2017-yilda ham alohida Direct ilovasini sinab ko'rgan, keyin uni yopgan edi. Endi ikkinchi urinish.
Manba: TechCrunch, Engadget
7. Yaponiyaning Fugaku superkompyuteri hujumdan keyin o'chirildi

Dunyodagi eng kuchli superkompyuterlardan biriga kirish uchun oddiy status dashboard'i yetarli bo'lib chiqdi.
RIKEN instituti xabar berishicha, 10–13-noyabr kunlari noma'lum hujumchi Fugaku'ning ish holatini ko'rsatadigan ochiq dashboard orqali ichki serverlarga kirib olgan va ularga foydalanuvchi ma'lumotlarini o'g'irlaydigan malware qo'ygan. Natijada Fugaku'ning 4 222 nafar va kichikroq Rikyu superkompyuterining 375 nafar foydalanuvchisining ismi, email'i va ID'si sizib chiqqan bo'lishi mumkin. Undan ham yomoni, foydalanuvchilar kompyuterlarida saqlangan SSH private key'lar va access key'lar ham o'g'irlangan. Hujumchi ulardan ba'zilari bilan boshqa tizimlarga kirishga uringan.
RIKEN 14-noyabrda Fugaku'ni o'chirdi, hamma login kalitlarini bekor qildi va foydalanuvchilardan saqlangan hamma kalitlarni almashtirishni so'radi. Tadqiqot natijalari o'g'irlangani haqida dalil yo'q. Hujum qanday boshlangani va kim qilgani hali aniq emas. Fugaku 2021-yildan beri ishlaydi, unda dori ishlab chiqish, ob-havo prognozi va viruslarning havo orqali yuqishi modellashtirilgan. Endi ko'p olimlarning oldindan band qilingan hisoblash vaqti kuyib ketyapti.
Manba: BleepingComputer, The Register, RIKEN
8. Isomorphic Labs $5 mlrd yig'di: biotex tarixidagi eng katta raund

AlphaFold'dan chiqqan kompaniya endi dori bozoriga jiddiy kirmoqchi.
DeepMind'dan 2021-yilda ajralib chiqqan Isomorphic Labs 17-noyabr kuni $5 mlrd lik Series C raundini e'lon qildi. Raundga Greenoaks va Sequoia Capital boshchilik qildi, Andreessen Horowitz yangi investor sifatida qo'shildi. Alphabet'ning GV va CapitalG fondlari, Thrive Capital, MGX, Temasek va Buyuk Britaniyaning Sovereign AI Fund'i ham yana pul qo'ydi. Kompaniya may oyida $2,1 mlrd yig'gan edi, ya'ni yarim yilda summa ikki baravardan oshdi. BioSpace yozishicha, bu xususiy biotex kompaniyasi uchun hozirgacha eng katta venchur raund: oldingi rekord Altos Labs'ning 2022-yildagi $3 mlrd'i edi.
Kompaniya bahosini aytmadi, lekin Bloomberg avvalroq taxminan $50 mlrd baho haqida yozgan edi. Pul IsoDDE nomli dori loyihalash "engine"ini rivojlantirishga va birinchi dori nomzodlarini klinik sinovlarga olib chiqishga ketadi. Hozircha onkologiya va immunologiyada "positive preclinical results", ya'ni hayvonlar va laboratoriyadagi sinovlarda yaxshi natija bor, lekin odamlarda sinov hali boshlanmagan. Eli Lilly, Novartis va Johnson & Johnson bilan hamkorlik shartnomalari bor. Kompaniyani Nobel mukofoti sohibi Demis Hassabis boshqaradi.
Manba: TechCrunch, Isomorphic Labs, BioSpace
9. Flipper One: $399 lik cho'ntak Linux kompyuteri Kickstarter'da

Flipper Zero'ni yasaganlar endi to'liq Linux kompyuter chiqarmoqda, va bu "Zero 2" emas.
Flipper Devices 17-noyabrda Kickstarter'da Flipper One uchun kampaniya boshladi, u 17-dekabrgacha davom etadi. Narxi $399, kompaniya aytishicha, bu foydasiz, faqat ishlab chiqarish narxi: qurilma tannarxining yarmiga yaqini RAM va UFS xotiraga ketadi. Birinchi xaridorlarga 2027-yil iyulida yetkazib berish rejalashtirilgan.
Flipper One tarmoq bilan ishlash uchun "Shveytsariya pichog'i": Wi-Fi 6E, ikkita Gigabit Ethernet, eSIM, beshtagacha internet manbasini birlashtirish, hotspot, VPN va firewall. Ixtiyoriy modullar bilan 5G modem, LoRa (Meshtastic, MeshCore) va SDR qo'shish mumkin. Xabarlarga ko'ra, ichida sakkiz yadroli Rockchip RK3576 turadi. Debian asosidagi Flipper OS mainline Linux yadrosida ishlaydi, ekran va tugmalarni esa alohida kam quvvatli mikrokontroller boshqaradi. Flipper Zero 2020-yilda Kickstarter'da 30 kunda $4,8 mln yig'gan va keyin 1 mln'dan ortiq dona sotilgan edi, shuning uchun bu kampaniya ham tez yig'ilishi kutilyapti.
Manba: BleepingComputer, How-To Geek
Xulosa
Kunning eng chiroyli yangiligi, shubhasiz, Voyager 1: 1970-yillar texnikasi bugun ham insoniyatning eng uzoqdagi "vakili" bo'lib qolyapti. Yerda esa manzara boshqacha: bitta ichki update Apple'ni soatlab to'xtatdi, AI esa zaiflikni bir soatda topadigan bo'ldi, ya'ni himoyachilar ham, hujumchilar ham tezlashmoqda. Java bilan ishlaydiganlar uchun bugungi vazifa aniq: avval patch, keyin qahva.