Daniyada 8,8 mln CPR sizdi, ChatGPT'ga rasm reklamasi keladi, +5 yangilik

Bugun yangiliklar biroz sokinroq: katta mahsulot taqdimotlari yo'q, lekin Daniyadan jiddiy ma'lumot sizib chiqishi xabari keldi, OpenAI esa ChatGPT'dagi reklamani yana kengaytirmoqchi. Bu postda ertalabki dayjestda bo'lmagan yangiliklarni yig'dim.

Bugun postda:

1. Daniyada 8,8 million kishining CPR ma'lumoti sizib chiqdi

Daniya CPR registridan ma'lumot sizib chiqishi, kartochka. Rasm: akbardev.uz

Nima bo'ldi: Daniyaning fuqarolik registri CPR ma'muriyati 5-oktabr kuni jiddiy hodisa haqida e'lon qildi. Ruxsatsiz shaxslar Daniyadagi bitta kompaniyaning CPR tizimiga qonuniy kirish huquqidan foydalanib, ma'lumot yuklab olgan. Ma'lumotlar orasida ism, manzil va CPR raqami (Daniyaning shaxsiy identifikatsiya raqami) bor, jami taxminan 8,8 million yozuv. The Local'ga ko'ra, bunga vafot etgan va boshqa mamlakatga ko'chib ketganlar ham kiradi, shuning uchun raqam mamlakat aholisidan katta. Ismi va manzili himoyalangan fuqarolarning ma'lumoti sizib chiqmagani aytilgan.

CPR ma'muriyati kompaniyaning kirish huquqini bekor qildi, hodisani Datatilsynet (ma'lumotlarni himoya qilish organi) va politsiyaga topshirdi. DR yozishicha, vazir buni "juda jiddiy hodisa" deb atagan, bir professor esa "CPR registriga qarshi eng katta buzish" degan.

Bu nimani anglatadi: parol sizsa, uni almashtirasiz. CPR raqamini esa almashtirib bo'lmaydi. Shuning uchun bunday ma'lumot fishing va identifikatsiya firibgarligi uchun yillab ishlatilishi mumkin. Dasturchilar uchun dars esa tanish: hujum tizimning o'zida emas, unga ulangan "ishonchli" uchinchi tomon orqali bo'lgan. Integratsiya va API kalitlariga kirish huquqini minimal qilish va monitoring qilish shu yerda hal qiluvchi. Rasmiylar fuqarolarga telefon yoki pochta orqali parol aytmaslikni, qo'ng'iroq qilganlar ismi, manzili va CPR raqamini bilsa ham ishonmaslikni maslahat berdi.

Manba: CPR rasmiy e'loni, The Local, DR

2. ChatGPT rasm yaratayotganda ham reklama ko'rsatadi

ChatGPT'dagi reklama haqida kartochka. Rasm: akbardev.uz

Nima bo'ldi: BleepingComputer xabariga ko'ra, OpenAI ChatGPT'dagi reklamani yangi formatga kengaytiryapti: foydalanuvchi rasm yaratayotgan paytda vizual reklama ko'rinadi. Sinov oktabr oxirida AQShda, dastlabki reklamachilar guruhi bilan boshlanadi. OpenAI reklama "aniq belgilanadi va yaratilayotgan rasmdan alohida turadi" deydi, shuningdek reklama ChatGPT javoblariga ta'sir qilmasligini ta'kidlaydi. ChatGPT'ning haftalik auditoriyasi 1,2 milliard foydalanuvchi deb keltirilgan. Reklamachilar uchun konversiyani o'lchash (Hightouch, Tealium, LiveRamp) va attribution (AppsFlyer, Adjust, Branch) hamkorlari ulangan, brend xavfsizligi bo'yicha DoubleVerify va Integral Ad Science bilan ishlanyapti.

Bu nimani anglatadi: rasm yaratish uchun odamlar ko'p kutadi, reklama uchun esa aynan shu bo'sh payt qulay. OpenAI uchun bu bepul foydalanuvchilardan daromad olishning yana bir yo'li. Boshqa manbalarga ko'ra, ChatGPT reklama biznesi ishga tushgandan taxminan 200 kun ichida yillik hisobda $1 mlrd daromadga yetgan. Oddiy foydalanuvchi uchun savol shu: reklama "javoblarga ta'sir qilmaydi" degan va'daga qanchalik ishonish mumkin? Buni mustaqil tekshirish hozircha qiyin.

Manba: BleepingComputer, YourStory

3. Windows 11 KB5124010 ayrim o'yin va ilovalarni qulatyapti

Windows 11 yangilanishi muammosi haqida kartochka. Rasm: akbardev.uz

Nima bo'ldi: Microsoft 5-oktabr kuni tasdiqladi: Windows 11 uchun 22-sentabrda chiqqan ixtiyoriy preview yangilanish KB5124010 (build 26200.9550 va 26100.9550) AC-3, ya'ni Dolby Digital audio dekoderidan foydalanadigan o'yinlar, media pleyerlar va ayrim ofis ilovalarini qulatishi mumkin. Microsoft muammoni o'rganyapti, aniq muddat yoki workaround bermagan. Ilovaning o'z audio dekoderi bo'lsa, u ta'sirlanmaydi.

Warp2Search sharhiga ko'ra, bu yangilanishda boshqa ma'lum muammolar ham bor: Credential Guard yoqilgan kompyuterlarda domen ishonchi buzilib, domen orqali kirishni to'sib qo'yishi mumkin (Windows Server 2025'dan past domain functional level'larda), ayrim USB Audio Class 1.0 qurilmalarda esa Error Code 10 chiqadi. Bu muammolar 13-oktabrdagi Patch Tuesday'gacha saqlanib qolishi kutilmoqda.

Bu nimani anglatadi: bu ixtiyoriy preview, ya'ni "Check for updates" bosganingizda avtomatik tushmaydi, o'zingiz tanlab o'rnatmasangiz, sizga tushmaydi. Korporativ muhitda esa Credential Guard muammosi jiddiy, shuning uchun admin'lar preview'ni pilot guruhda sinab ko'rmasdan tarqatmasligi kerak.

Manba: BleepingComputer, Warp2Search

4. Huawei va Qualcomm keng patent kelishuviga erishdi

Huawei bosh qarorgohi binosi, Shenzhen. Rasm: Huawei

Nima bo'ldi: 5-oktabr kuni Huawei rasmiy newsroom'da Qualcomm bilan ko'p yillik, keng patent litsenziya kelishuvini e'lon qildi. Kelishuv 5G, compute, AI va networking sohasidagi patent portfellarini o'zaro litsenziyalashni o'z ichiga oladi. Qualcomm esa Huawei'ning compute, AI va networking bo'yicha ayrim AQSh patentlarini sotib oladi. Shartlar FRAND tamoyili (adolatli, oqilona va kamsitmaydigan shartlar) bo'yicha, bitim tegishli regulyator ruxsatlariga bog'liq.

Huawei IP bo'yicha direktori Alan Fan: "This agreement not only demonstrates the value of Huawei's innovations, but also recognizes Qualcomm's foundational contributions to modern communication technologies." Ya'ni, kelishuv Huawei innovatsiyalarining qadrini ham, Qualcomm'ning zamonaviy aloqa texnologiyalariga qo'shgan asosiy hissasini ham tan olishini aytadi. Qualcomm vakili John Han esa kelishuv kompaniyaning 5G yetakchiligini va SEP litsenziya dasturining muvaffaqiyatini tasdiqlaydi, dedi.

Bu nimani anglatadi: ikki kompaniyaning 2020-yildagi patent kelishuvi ham xuddi shu mavzuda bo'lgan edi. Bu safar qiziq tomoni shuki, Qualcomm Huawei'ning AI va compute patentlarini sotib olyapti, ya'ni oqim bir tomonlama emas. Bitim hali regulyator ruxsatiga bog'liq, shuning uchun AQSh qanday munosabatda bo'lishi muhim. Hozircha bu yangilik faqat Huawei'ning rasmiy press-relizi asosida yozildi.

Manba: Huawei Newsroom

5. Cloudflare AI agentlar uchun Web Search API chiqardi, Copilot esa ilovalarni boshqaradi

Cloudflare Web Search API e'loni. Rasm: Cloudflare

Nima bo'ldi: Cloudflare 2-oktabr kuni beta'da Web Search API'ni taqdim etdi. U AI agent va ilovalarga internetdan qidirib, javobni jonli ma'lumotga tayantirish imkonini beradi, ya'ni model faqat o'quv ma'lumotiga ishonib "taxmin" qilmaydi. API AI Gateway orqali ishlaydi va uchta provayder bilan ulangan: Ceramic.ai, Exa va Linkup. Hammasi Zero Data Retention'ni qo'llab-quvvatlaydi. Qidiruv so'rovlari AI Gateway kreditlaridan provayderning o'z narxida yechiladi, Cloudflare ustama qo'ymaydi. Xohlasangiz, o'z provayder kalitingizni ham berishingiz mumkin.

Worker ichida chaqirish shunday ko'rinadi:

const response = await env.AI.websearch({
  gatewayId: "default",
  query: "latest Node.js release",
  provider: "exa",
  limit: 5,
});

Shu kunlarda GitHub changelog'da ham Copilot uchun kompyuter ilovalari bilan ishlash (computer use) imkoniyati, async merge API'ning GA bo'lgani, Copilot CLI'da dynamic workflow'lar kabi yangiliklar ro'yxatga olingan.

Bu nimani anglatadi: agent yasayotgan dasturchi uchun "qidiruv tool'i"ni o'zingiz yig'maslik katta tejam. Asosiy afzallik shuki, provayderni bitta parametr bilan almashtirasiz. Beta ekanini unutmang: narx va limit keyin o'zgarishi mumkin.

Manba: Cloudflare changelog, GitHub Changelog

6. Google'ning Fitbit Edge trekeri sizib chiqdi

Google Fitbit Edge trekerining sizib chiqqan ko'rinishi. Rasm: Engadget

Nima bo'ldi: 9to5Google va Engadget'ga ko'ra, Google yangi Fitbit Edge fitnes trekerini tayyorlayapti. Avgustda marketing materiali sizgan, sentabrda FCC ro'yxatiga tushgan, endi chakana sotuvchi sahifalari ham chiqdi. Xabarlarga ko'ra, qurilma Pixel Watch uslubidagi interfeysli yumaloq ekran, bildirishnomalar, Google Maps, media boshqaruvi va Find My Phone'ni beradi. Batareya 7 kungacha, ulanish Bluetooth orqali (Wi-Fi yo'q), Android va iOS bilan ishlaydi. Engadget GPS va altimetr ham bo'lishini yozgan. Ranglar Pixel 11 palitrasiga mos bo'lishi aytilgan, manbalar nomlarda ozgina farq qiladi (Olive ikkalasida bor).

Narx tasdiqlanmagan. Engadget uni Fitbit Air ($100) va Pixel Watch 5 ($400) orasida, taxminan $150–200 deb baholaydi. Chiqish ehtimol 2026-yil bayram mavsumida.

Bu nimani anglatadi: Google'ning Fitbit liniyasi endi uch pog'onali: Air, Edge va Pixel Watch. Edge iOS'da ham ishlashi esa Apple Watch'ga qaramaydigan, arzonroq trekerni xohlaydiganlar uchun ancha qulay. Bularning hammasi hozircha sizib chiqqan ma'lumot, rasmiy tasdiq yo'q.

Manba: 9to5Google, Engadget

7. RobCo $1 mlrd'lik unicorn bo'ldi, Safeworld esa robotlar xavfsizligi uchun seed oldi

Robotika startaplari haqida kartochka. Rasm: akbardev.uz

Nima bo'ldi: Tech Funding News xabariga ko'ra, Myunxenlik RobCo xodimlarning aksiyalarini ikkilamchi sotish (secondary sale) va yangi investitsiya orqali $1 mlrd qiymatga yetdi. Yangi investorlar Cherry Ventures va European Tech Collective, avvalgilardan Sequoia, Lightspeed va boshqalar bor. Yanvarda kompaniya $100 mln Series C olgan edi. RobCo zavodlar uchun AI bilan boshqariladigan sanoat robotlarini Robotics-as-a-Service modelida beradi.

Boshqa tomondan, TechCrunch yozishicha, Safeworld $12+ mln seed oldi (Shine Capital va a16z Speedrun boshchiligida). Startap Carnegie Mellon professori Ding Zhao va hamkasblari tomonidan asos solingan va robot boshqaruv tizimlarini raqamli muhitda minglab "insonlar bilan o'zaro ta'sir" stsenariylarida sinab ko'radi (Genesis, MuJoCo simulyatorlari), shunda robot zavodga yetib borguncha xavfli holatlar topiladi.

Bu nimani anglatadi: ikkala yangilik bitta tendensiyani ko'rsatadi: robotlar laboratoriyadan zavodga chiqdi va endi ular bilan birga ularni tekshiradigan infratuzilma ham kerak. Bu ma'lumotlar hozircha bittadan manbaga tayanadi, shuning uchun rasmiy tasdiqni kutish ma'qul.

Manba: Tech Funding News, TechCrunch

Xulosa

Bugungi kunning eng og'ir yangiligi Daniyadagi CPR hodisasi. U yana bir bor ko'rsatdi: eng xavfli joy ko'pincha tizimning o'zi emas, unga ulangan "ishonchli" hamkor. Qolgan yangiliklar esa kichikroq, lekin yo'nalishi bir: AI endi reklama biznesiga aylanyapti, agentlar uchun infratuzilma (Cloudflare, GitHub) tez shakllanyapti, robotika esa pul va e'tibor ola boshladi. Ertaga yana ko'rishamiz.