Apple Mac'da AI agentlarni cheklaydi, KillSec yopildi va yana 6 yangilik
Juma kuni texnologiya olamida ikki mavzu ustun bo'ldi: AI agentlar kompyuteringizdagi hamma narsani o'qiy olishi xavotir uyg'otdi, Apple esa buning uchun Mac'da qoidalarni qattiqlashtiryapti. Boshqa tomondan, Yevropa politsiyasi 16 yoshli bola boshqargan KillSec ransomware guruhini yopdi.
Bugun postda:
- Apple macOS'da Full Disk Access'ni cheklaydi, sabab AI agentlar
- KillSec ransomware guruhi yopildi, asosiy gumondor 16 yoshda
- Amazon datacenter joylashgan hududlarga $1 mlrd va'da qildi
- Nvidia DGX Spark'ning 64 GB varianti $4 999 turadi
- arXiv oyiga ikkitadan ortiq maqola qabul qilmaydi
- Google Cloud uchun rasmiy Swift SDK chiqdi
- Trump AI'ni "SI" deb atashni buyurdi, .si domenlari esa rekord yangi
- Astana Hub va IT Park Uzbekistan startaplar uchun memorandum imzoladi
1. Apple macOS'da Full Disk Access'ni cheklaydi: sabab AI agentlar

Nima bo'ldi: 2-oktabr kuni Apple developerlar uchun blogda "Updates to Full Disk Access in macOS" nomli e'lon chiqardi. Full Disk Access (FDA) dastlab backup dasturlari to'g'ri ishlashi uchun o'ylab topilgan sozlama. Unga ruxsat bergan dastur fayllaringizni, pochtangizni, xabarlaringizni va brauzer tarixingizni o'qiy oladi. Apple yozishicha, ba'zi developerlar FDA'dan "foydalanuvchilarning to'liq xabardorligisiz, tizimdagi hamma narsani ochib qo'yadigan" tarzda foydalanyapti. Endi Apple qo'shimcha nazorat qo'shadi: shunday darajadagi kirishni xohlagan odam buni faqat "juda aniq harakat" bilan bera oladi. Qanday ko'rinishda bo'lishi hozircha aytilmagan.
Apple'ning o'z so'zlari: "As AI agents become increasingly capable and autonomous, the risks associated with this level of access will grow substantially." Ya'ni, AI agentlar kuchayib, o'zi harakat qiladigan bo'lgani sari bunday kirishning xavfi ancha oshadi.
Bu qaror bir necha kun ichida bo'lgan ikki voqeadan keyin keldi. Inc. jurnalisti Jason Aten Meta'ning Mac'dagi Muse ilovasi shaxsiy xabarlarining mazmunini bilib olganini yozdi, garchi u bunga ruxsat bermaganini aytsa-da. Meta bu da'voni rad etdi. Bundan tashqari, Wired ChatGPT'ning Mac ilovasidagi xatolik hujumchilarga maxfiy ma'lumotga yo'l ochishi mumkin bo'lganini yozgan edi. Apple TechCrunch'ning savoliga javob bermadi.
Bu nimani anglatadi: agar siz Mac'da Claude, ChatGPT yoki boshqa desktop agentlardan foydalansangiz, kelgusi macOS yangilanishlarida ruxsat berish jarayoni qiyinlashadi, va bu yaxshi. Developerlar uchun esa xabar aniq: "Full Disk Access so'rab qo'yaversak bo'ladi" davri tugayapti. Agent yozyapsizmi, ruxsatlarni minimal darajaga tushirishni hozirdan o'ylab ko'ring.
Manba: TechCrunch, Apple Developer News
2. KillSec ransomware guruhi yopildi: asosiy gumondor 16 yoshda

Nima bo'ldi: Germaniya (Gamburg) boshchiligidagi "Operation KillSwitch" doirasida Yevropa va AQSh'ning o'nta huquqni muhofaza qilish idorasi KillSec guruhiga zarba berdi. 30-sentabr kuni Gretsiya, Ruminiya, Ispaniya va Buyuk Britaniyada sakkizta manzilda tintuv o'tkazildi, uch kishi hibsga olindi. Politsiya guruhning leak saytini va beshta markaziy serverini egallab oldi, ulardagi kamida 110 TB o'g'irlangan ma'lumot saqlab qolindi. Tergovchilar guruhga taxminan 1 000 ta hujumni bog'lamoqda.
Eng qiziq tafsilot: guruhning asosiy operatori va administratori deb 16 yoshli o'smir gumon qilinmoqda. The Register yozishicha, guruhni 2023-yil oktabrida tuzishga yordam bergan 24 yoshli ruminiyalik ham bor, va dasturchi bu yil avgustda 18 yoshga to'lgan. O'g'irlangan ma'lumotlar $5 000 dan $500 000 gacha narxda sotilgan. KillSec "double extortion" usulida ishlagan: avval ma'lumotni shifrlaydi, keyin uni oshkor qilish bilan qo'rqitib yana pul talab qiladi.
Bu nimani anglatadi: ransomware'ni endi faqat tajribali jinoyatchilar emas, maktab yoshidagi bolalar ham boshqara oladi. Bu xavfsizlik jamoalari uchun yaxshi xabar emas, chunki kirish to'sig'i pasaygan. Lekin politsiya ham tez ishlayapti: tergov 2025-yil boshida boshlangan edi.
Manba: The Register, The Hacker News, heise online
3. Amazon datacenter joylashgan hududlarga $1 mlrd va'da qildi

Nima bo'ldi: Amazon 2-oktabr kuni "Built Together" dasturini e'lon qildi. Kompaniya keyingi besh yilda AQShdagi datacenter joylashgan hududlarga $1 mlrddan ortiq sarflaydi: bepul community college, kasbiy tayyorlov, uylar va maktablar uchun energiya yangilanishi va boshqa mahalliy loyihalar. Qo'shimcha va'dalar: datacenter loyihalarida hukumat idoralari bilan NDA tuzmaslik, energiya va suv sarfini har yili e'lon qilish, elektr hisobi mahalliy aholi uchun oshib ketmasligini ta'minlash, 2030-yilgacha "water positive" bo'lish (AWS aytishicha, bu yo'lning 75 foizi bosib o'tilgan).
Bunga sabab: AQShda datacenterlarga qarshi mahalliy norozilik kuchaymoqda. Amazon'ning o'z blogiga ko'ra, mamlakatda yuzdan ortiq datacenter moratoriysi ko'rib chiqilyapti. AWS rahbari Matt Garman muxolifat "dezinformatsiya va yolg'on" ta'sirida ekanini, bu esa AQShning AI poygasidagi o'rniga xavf solayotganini yozdi. The Register esa bu postni "whataboutism"ga to'la deb baholadi: masalan, suv sarfi haqidagi xavotirga Amazon "golf maydonlari 200 baravar ko'p suv ishlatadi" deb javob bergan.
Bu nimani anglatadi: AI infratuzilmasining asosiy to'sig'i endi faqat chip va elektr emas, balki odamlarning roziligi ham. Katta kompaniyalar buni tushunib, "jamoatchilik bilan ishlash"ga milliardlab sarflay boshladi. O'zbekistonda ham yangi data-markazlar ochilayotgani sababli, suv va elektr masalasi bizda ham tez orada ko'tariladi.
Manba: The Register, GeekWire
4. Nvidia DGX Spark'ning arzonroq varianti $4 999 turadi

Nima bo'ldi: The Register xabariga ko'ra, Nvidia DGX Spark'ning xotirasi va storage'i ikki baravar kam variantini chiqaryapti. 64 GB'lik modelni Acer, Asus, Dell, Gigabyte, HP va MSI sotadi, narxi taxminan $4 999. Sababi oddiy: xotira narxi osmonga chiqqani uchun Nvidia 128 GB'lik DGX Spark narxini $6 950 ga ko'tardi. Bu o'tgan yildagidan deyarli 75% qimmat. Eslatib o'tamiz, qurilma CES'da "Project Digits" nomi bilan taxminan $3 000 deb e'lon qilingan edi, sotuvga esa $4 000 bilan chiqdi, 2026-yil fevralida $4 699 bo'ldi.
Texnik tomoni: yangi variantda xotira o'tkazuvchanligi o'zgarmaydi (273 GB/s), protsessor ham o'sha MediaTek'ning 20 yadroli Arm chipi, ConnectX-7 tarmoq kartasi saqlanib qolgan, to'rttagacha qurilmani klasterga ulash mumkin. Nvidia'ning ta'kidlashicha, 26–35 mlrd parametrli modellar (masalan, Qwen 3.8 27B) lokal inference uchun yetarli darajada yaxshi.
Bu nimani anglatadi: uyda yoki ofisda o'z AI agentlaringni ishlatish uchun "kichik superkompyuter" olish tobora qimmatlashyapti. 64 GB model fine-tuning uchun tor, lekin shaxsiy agent va inference uchun yetadi. Asosiy xulosa: xotira taqchilligi AI uskunalar narxiga to'g'ridan-to'g'ri ta'sir qilyapti va yaqin vaqtda arzonlashishi kutilmayapti.
Manba: The Register, Notebookcheck
5. arXiv oyiga ikkitadan ortiq maqola qabul qilmaydi

Nima bo'ldi: preprint repozitoriysi arXiv har bir yuboruvchiga kalendar oyida eng ko'pi bilan 2 ta yangi maqola yuborishga ruxsat beradigan qoida kiritdi. Bunda bir vaqtda ko'rib chiqilayotgan faol maqolalar soni uchtadan oshmasligi kerak (bu cheklov 2024-yildan beri bor). Qoida e'lon qilingan zahoti kuchga kirdi. Rad etilgan maqolalar ham oylik limitga kiradi.
Raqamlar gapiradi: arXiv'ga sentabr oyida 40 363 ta maqola kelgan. Ikki yil oldin shu oyda 20 569 ta, o'n yil oldin 9 869 ta bo'lgan. Ya'ni o'n yilda 309% o'sgan, so'nggi ikki yilda ikki baravar ko'paygan. arXiv'ning aytishicha, maqolalarning ko'pi "yupqa" va "tor doirali", ba'zilari esa bitta ishni bir nechta kichik maqolaga bo'lib yuborilgan. Tahririyat kengashi rahbari Thomas Dietterich: kichik bir guruh mualliflar ko'p past sifatli maqola yuborib, moderatorlar vaqtining katta qismini olib qo'ygan, sifatli maqolalar esa kunlab, hatto haftalab kechikkan.
Bu nimani anglatadi: arXiv yozning boshida Cornell'dan ajralib, mustaqil nonprofit bo'lgan, volontyor moderatorlar esa AI yaratgan "slop" oqimiga dosh bera olmayapti. Cheklov vaqtinchalik chora ekani aytilgan. Katta ilmiy guruhlarga kam ta'sir qiladi, chunki limit maqolani yuborgan odamga qo'llanadi, mualliflar soniga emas. Ammo bu fan uchun yomon alomat: AI vositalari yozishni osonlashtirdi, o'qish va tekshirishni esa yo'q.
Manba: The Register, Terence Tao'ning blogi, Techmeme
6. Google Cloud uchun rasmiy Swift SDK chiqdi

Nima bo'ldi: Google "Server Side Cloud Swift SDK" ni, ya'ni Google Cloud API'lari uchun Swift client kutubxonalarini (google-cloud-swift) e'lon qildi. Kutubxonalar Swift 6.2 va undan yuqori versiyalarni nishonga oladi hamda SwiftNIO'ning asinxron event loop'lari, HTTP/2 multiplexing, gRPC transport va data race xavfsizligi kompilyator flag'laridan foydalanadi. Google'ning developer relations bo'limidan Karl Weinmeister va Carlos O'Ryan yozishicha, Swift 6 va qat'iy concurrency tekshiruvi bilan til "tizim va cloud uchun yaroqli" bo'lib qolgan: Rust'dagi kabi data race xavfsizligi bor, lekin ishlashi oldindan aytib bo'ladigan reference-counting asosida.
Kontekst: Swift 2015-yilda open source bo'lgan, 2016–2019 yillarda IBM va boshqalar server tomonida sinab ko'rgan, lekin yaxshi natija chiqmagan. TIOBE indeksida Swift 2020-yil yanvarida 9-o'rinda edi, hozir 18-o'rinda. Stack Overflow'ning 2025 so'rovida 20-o'rin. Hummingbird va Vapor kabi web framework'lar bilan mikroservis yozish mumkin.
Bu nimani anglatadi: agar siz iOS developer bo'lsangiz va backend uchun yangi til o'rganishni xohlamasangiz, Swift'da Cloud Storage, Pub/Sub va boshqa Google xizmatlarini rasman qo'llab-quvvatlangan kutubxona bilan ishlata olasiz. The Register esa to'g'ri savol berdi: kodning katta qismini AI yozayotgan bo'lsa, til qulayligi qanchalik muhim bo'ladi? Menimcha, hozircha muhim, chunki o'sha kodni baribir kimdir o'qiydi va tekshiradi.
Manba: The Register, Google Cloud Blog
7. Trump AI'ni "SI" deb atashni buyurdi, .si domenlari esa rekord yangi

Nima bo'ldi: Breaking Defense yozishicha, Donald Trump 22-sentabrda BMT Bosh Assambleyasida AQSh hujjatlarida "artificial intelligence" o'rniga "super intelligence" (SI) atamasi ishlatilishini aytdi. Sababi: "artificial" so'zi intellektni "soxta" qilib ko'rsatadi, deydi u. Davlat departamenti xodimlari bu haqda ichki pochta orqali ham xabardor qilingan. TechCrunch'ning yozishicha, hukumat idoralariga shunday buyruq beruvchi farmon 29-sentabrda imzolangan.
Kutilmagan oqibat: Sloveniyaning .si domeni talabi keskin oshdi. Registry SI vakiliga ko'ra, sentabrda .si ro'yxatdan o'tishlari 2 199% ga oshgan. 30-sentabrda 11 000 ta yangi manzil, keyingi 24 soatda deyarli 13 000 ta. Hostinger'da .si hozir .com'dan keyingi eng mashhur domen, xaridorlarning yarmidan ko'pi AQSh va Hindistondan. Qizig'i, ro'yxatdan o'tganlarning atigi 3% ga yaqini AI bilan bog'liq nomlar. Registry SI bu o'sishni faqat Trump bilan bog'lashga shoshilmayapti. TechCrunch'ga gapirgan bir founder'ning aytishicha, ba'zi .si domenlar million dollardan oshiq narxda qayta sotilyapti (bu tasdiqlanmagan gap).
Bu nimani anglatadi: bir paytlar .ai domeni Anguilla'ga millionlab dollar olib kelgan edi. Endi .si navbati, ammo bu spekulyatsiya, shuning uchun brend uchun domen olmoqchi bo'lsangiz, ehtiyot bo'ling. Atama "super intelligence" esa aslida inson aqlidan o'zib ketgan gipotetik AI'ni anglatadi, hozirgi modellarni emas. Mutaxassislar aynan shunga e'tiroz bildiryapti.
Manba: TechCrunch, Breaking Defense
8. O'zbekiston: Astana Hub va IT Park startaplar uchun memorandum imzoladi

Nima bo'ldi: 2-oktabr kuni Qozog'istonda o'tgan AI & Digital Bridge 2026 forumida Astana Hub (direktor Magzhan Madiev), IT Park Uzbekistan (direktor Azamat Karamatov) va Eurasia Growth Hub (rahbar Muzaffar Karabayev) o'zaro tushunish memorandumini imzoladi. Maqsad: qozog'istonlik va o'zbekistonlik startaplarga xalqaro bozorlarga chiqishda yordam berish. Memorandumga ko'ra, tomonlar mijoz, investor va hamkorlar bilan uchrashuvlar tashkil qiladi, birgalikda forum, vebinar va biznes missiyalar o'tkazadi, Buyuk Britaniya va boshqa bozorlarga "soft landing" mexanizmi orqali kirishga ko'maklashadi. Shuningdek AI va R&D bo'yicha qo'shma tashabbuslar, mentorlik va pilot loyihalar rejalashtirilgan.
Bu nimani anglatadi: Markaziy Osiyo startap ekotizimlari yakka-yakka emas, birgalikda chiqishga harakat qilyapti. Xorijga chiqmoqchi bo'lgan o'zbek startaplari uchun bu real imkoniyat bo'lishi mumkin, lekin hozircha hujjat umumiy xarakterda: aniq dastur, muddat va byudjet haqida ma'lumot yo'q. Natijani amaldagi birinchi loyihalarda ko'ramiz.
Manba: IT Park Uzbekistan
Xulosa
Bugungi kunning umumiy mavzusi: AI endi faqat "aqlli" bo'lib qolmay, "xavfli" ham bo'lib qolyapti, va hamma uni tartibga solishga urinyapti. Apple agentlarga to'sqinlik qo'yyapti, arXiv AI yozgan maqolalar oqimidan himoyalanyapti, Amazon esa AI infratuzilmasiga qarshi norozilikni "sotib olishga" harakat qilyapti. Bu o'zgarishlar yaqin yillarda dasturchilarning ham kundalik ishiga ta'sir qiladi. Xotira narxining oshishi esa AI uskunalarni hamma uchun qimmatlashtirmoqda. KillSec voqeasi esa eski haqiqatni eslatadi: kiberjinoyatchi bo'lish uchun 16 yosh ham yetadi, himoyalanish uchun esa har doim kech emas, lekin tezroq boshlagan yaxshi.